فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

از عزاداری تا کنشگری اجتماعی: کارکردهای چندوجهی هیئت‌های زنانه در یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه، علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی ،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.30510/pscci.2026.592212.1433
چکیده
هدف این مقاله، شناسایی و تحلیل کارکردهای اجتماعی هیئت‌های مذهبی زنان در یزد است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل زنان فعال در هیئت‌های مذهبی زنانه شهر یزد بود و نمونه پژوهش شامل 32 نفر از این زنان بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با راهبرد حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و در پنج مرحله تحلیل شد. یافته‌ها پنج کارکرد اصلی را نشان داد: فرهنگی-آموزشی (کلاس‌های قرآن، خیاطی، احکام)، خیریه-حمایتی (کمک به نیازمندان، جهیزیه، آزادی زندانیان)، مشاوره-توانمندسازی (حل مشکلات خانوادگی، کارآفرینی)، اجتماعی-خدماتی-تفریحی (سفرهای زیارتی، صندوق قرض‌الحسنه) و سیاسی (حضور در راهپیمایی‌ها، انتخابات، حمایت از جبهه). این یافته‌ها در چارچوب سه نظریه تفسیر شده است: کارکردگرایی (به عنوان کارکردهای آشکار و پنهان)، سرمایه اجتماعی (به عنوان شبکه‌های اعتماد و همکاری) و جامعه مدنی مذهبی (به عنوان نهادهای واسط مستقل از دولت). نتیجه اینکه هیئت‌های مذهبی زنان در یزد به نهادهای اجتماعی چندکارکردی تبدیل شده‌اند که نیازهای متنوع فرهنگی، اقتصادی، روانی، اجتماعی و سیاسی زنان را پاسخ می‌دهند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 28 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 20 فروردین 1405