فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

نسبتِ« شاه آرمانی» در اندیشه سیاسی ایرانشهری و «حاکم آرمانی» در اندیشه سیاسی سیدجعفرکشفی(مجتهد معاصر فتحعلی شاه قاجار)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
آذر جلیلیان
گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.30510/pscci.2026.580204.1416
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی و مقایسه نسبت میان الگوی شاه آرمانی در اندیشه سیاسی ایرانشهری و مفهوم حاکم آرمانی در اندیشه سیاسی سید جعفر کشفی، از مجتهدان برجسته دوران فتحعلی شاه قاجار، سامان یافته است. روش تحقیق در این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی و تطبیقی بوده و گردآوری داده‌ها با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و اسنادی صورت پذیرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه سیاسی کشفی، ضمن پایبندی بنیادین به مبانی فقهی و کلامی شیعه، پیوندهای عمیق و معناداری با مؤلفه‌های باستانی اندیشه ایرانشهری در خصوص حاکمیت و اقتدار دارد. نتایج حاکی از آن است که کشفی با تلفیق مفاهیمی نظیر فره ایزدی و عدالت‌پروری پادشاهان آرمانی ایران با مفهوم ولایت و مشروعیت الهی در فقه اسلامی، به بازتولید الگویی از حاکم آرمانی دست یازیده است که همزمان واجد اقتدار مطلق سیاسی و مشروعیت مذهبی است. این رویکرد تلفیقی در اندیشه وی، پاسخی به ضرورت حفظ نظم اجتماعی و یکپارچگی سرزمینی در مواجهه با بحران‌های عصر قاجار ارزیابی می‌شود که در نهایت به شکل‌گیری خوانشی نوین از سلطنت مشروع و مأذون انجامیده است.
کلیدواژه‌ها
شاه آرمانی
حاکم آرمانی
اندیشه ایرانشهری
سیدجعفر کشفی
مشروعیت سیاسی

  • تاریخ دریافت 13 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1405