فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

بررسی تطبیقی نقش دیوان عدالت اداری در صیانت از حقوق شهروندی و سیاسی در ایران و فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 استادیار، گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران(نویسنده مسئول)
3 استادیار، گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
10.30510/pscci.2025.532400.1307
چکیده
دیوان عدالت اداری نهادی قضایی است که با هدف رسیدگی به شکایات و تظلمات مردم از اقدامات و تصمیمات اداری، در راستای صیانت از حقوق شهروندی شکل گرفته است. حقوق شهروندی به مجموعه‌ای از حقوق بنیادین فرد در برابر دولت اطلاق می‌شود که رعایت آن تضمین‌کننده عدالت اداری و اجتماعی در یک جامعه است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی نقش دیوان عدالت اداری در ایران و شورای دولتی فرانسه در حمایت از حقوق شهروندی انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و از نوع مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها شامل قوانین و مقررات داخلی، رویه‌های قضایی، نظریات حقوق‌دانان و مقالات علمی معتبر می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هرچند هر دو کشور از سازوکارهای نسبتاً مشابهی برای نظارت قضایی بر عملکرد ادارات برخوردارند، اما دیوان عدالت اداری ایران با محدودیت‌هایی در زمینه صلاحیت، استقلال نهادی و ضمانت اجرای آراء مواجه است، در حالی‌که شورای دولتی فرانسه از جایگاه تثبیت‌شده‌تری در نظام حقوقی برخوردار بوده و نقش فعال‌تری در صیانت از حقوق شهروندی ایفا می‌کند. همچنین، رویه‌های قضایی شورای دولتی فرانسه نقش مهمی در توسعه اصول کلی حقوق عمومی داشته‌اند. در پایان، پیشنهاد می‌شود برای تقویت نقش دیوان عدالت اداری ایران، اصلاحاتی در ساختار حقوقی آن صورت گیرد، از جمله گسترش دامنه صلاحیت‌ها، تقویت استقلال قضایی و توسعه آموزش‌های تخصصی برای قضات و کارکنان.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 12 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 18 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 تیر 1404