1
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات غنایی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران(نویسنده مسئول)
3
استادیار (بازنشسته) گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
10.30510/pscci.2025.527511.1293
چکیده
زمان، مفهومی پیچیده و چندلایه در تجربه انسانی است که در ادبیات فارسی، بویژه در شعر، جایگاهی بنیادین دارد. در شعر شفیعی کدکنی، زمان نهتنها بهمثابه عنصری زیباشناختی، بلکه بهعنوان مفهومی انتقادی و اجتماعی بازنمایی میشود. زمان، یکی از بنیادیترین مفاهیم در ساحت اندیشه و تجربهی انسانی است که در متون ادبی بهویژه شعر، بازتابی چندلایه و گاه متناقض مییابد. در شعر فارسی معاصر، شفیعی کدکنی از معدود شاعرانی است که مفهوم زمان را نهتنها در قالبی زیباشناسانه، بلکه با نگاهی فلسفی، تاریخی و سیاسی بازآفرینی کرده است. مقاله حاضر میکوشد با رویکردی تحلیلیـتفسیری، به واکاوی مفهوم زمان و زماناندیشی در شعر شفیعی کدکنی بپردازد؛ مفهومی که در لایههای گوناگون شعر او، از اندوه فردی تا حافظهی جمعی و نقد اجتماعی، حضور مؤثر دارد. شاعری که با تلفیق تجربه زیسته، آگاهی تاریخی و نگرش فلسفیـسیاسی، زمان را به ابزاری برای بیان نقد اجتماعی و واکاوی تاریخ معاصر بدل میسازد. در آثار کدکنی، زمان از یکسو تجربهای شخصی و شاعرانه است؛ گسست و پیوست خاطره، زخمهای گذشته و چشمانداز آینده را شامل میشود.شفیعی با بهرهگیری از میراث عرفانی و کلاسیک، همراه با تأملات مدرن، زبان را به ابزاری برای شکلدادن به زمان درونمتنی و تاریخی تبدیل میکند. مقاله حاضر با تحلیل نمونههایی از اشعار او، بهویژه اشعاری با بنمایهی حافظه تاریخی، نقد استبداد و گذر زمان، میکوشد نشان دهد که چگونه شاعر، زمان را از یک عنصر صرفاً طبیعی به مفهومی سیاسیـاجتماعی ارتقاء میدهد.
حصاری,مهربانو , مهربان قزل حصار,جواد و شاه بدیع زاده,محمد . (1404). زمان و زمان اندیشی در اندیشه سیاسی و شعر شفیعی کدکنی. فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران, 4(3), 219-236. doi: 10.30510/pscci.2025.527511.1293
MLA
حصاری,مهربانو , , مهربان قزل حصار,جواد , و شاه بدیع زاده,محمد . "زمان و زمان اندیشی در اندیشه سیاسی و شعر شفیعی کدکنی", فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران, 4, 3, 1404, 219-236. doi: 10.30510/pscci.2025.527511.1293
HARVARD
حصاری مهربانو, مهربان قزل حصار جواد, شاه بدیع زاده محمد. (1404). 'زمان و زمان اندیشی در اندیشه سیاسی و شعر شفیعی کدکنی', فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران, 4(3), pp. 219-236. doi: 10.30510/pscci.2025.527511.1293
CHICAGO
مهربانو حصاری, جواد مهربان قزل حصار و محمد شاه بدیع زاده, "زمان و زمان اندیشی در اندیشه سیاسی و شعر شفیعی کدکنی," فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران, 4 3 (1404): 219-236, doi: 10.30510/pscci.2025.527511.1293
VANCOUVER
حصاری مهربانو, مهربان قزل حصار جواد, شاه بدیع زاده محمد. زمان و زمان اندیشی در اندیشه سیاسی و شعر شفیعی کدکنی. فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران, 1404; 4(3): 219-236. doi: 10.30510/pscci.2025.527511.1293