فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

ضمانت اجرای حقوقی ادعای ثالث نسبت به مبیع در نظام حقوقی ایران و کنوانسیون بیع بین المللی کالا-وین 1980

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی زارعشاهی 1
سید مصطفی محقق داماد 2
سید محمد صادق موسوی 3
1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران
2 استاد گروه حقوق، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران
10.30510/pscci.2025.525306.1287
چکیده
در روابط قراردادی ناشی از بیع، یکی از چالش‌های مهم و مناقشه‌برانگیز، ادعای اشخاص ثالث نسبت به مبیع است؛ ادعایی که ممکن است به شکل دعوی مالکیت یا حق دیگر عینی، سبب اختلال در انتفاع خریدار و نقض تعهدات فروشنده گردد. این مقاله با روش تحلیلی-تطبیقی به بررسی ضمانت اجراهای حقوقی ادعای ثالث نسبت به مبیع در نظام حقوقی ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا (1980 وین) می‌پردازد. در حقوق ایران، بر اساس مواد 391 و 392 قانون مدنی، در صورتی که مبیع متعلق به غیر باشد یا ثالث بر آن ادعایی داشته باشد که اثبات گردد، خریدار حق فسخ یا مطالبه ارش را دارد. در مقابل، کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا در مواد 41 و 42 به صراحت فروشنده را مکلف می‌کند که مبیع را عاری از هرگونه حق یا ادعای ثالث تسلیم نماید. اما در تعیین مصادیق ادعا، میزان اطلاع فروشنده، و امکان استناد خریدار به آن، تفاوت‌هایی میان دو نظام حقوقی وجود دارد. هدف این مقاله آن است که با تحلیل ضمانت اجراهای مذکور، به بررسی نقاط اشتراک و افتراق دو نظام پرداخته و راهکارهایی برای بهبود کارآمدی حمایت از خریدار در موارد مشابه ارائه دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که کنوانسیون در جهت حمایت از خریدار، دیدگاهی صریح‌تر و ساختارمندتر دارد؛ در حالی که حقوق ایران بیشتر بر قواعد کلی مسئولیت قراردادی و تعهد به تسلیم مبیع متمرکز است. در انتهای مقاله پیشنهاداتی در راستای اصلاح مقررات داخلی و هم‌سویی با قواعد بین‌المللی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها
ادعای ثالث
بیع بین‌المللی
حقوق ایران
مبیع
کنوانسیون وین
فسخ قرارداد
ضمانت اجرا

  • تاریخ دریافت 31 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 09 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 19 خرداد 1404