فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

سیاست شکنجه سفید از شناسایی حقوقی تا مقابله کیفری(مطالعه در حقوق کیفری ایران و اسناد بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
چکیده
این نوشتار به بررسی "شکنجه سفید" در نظام حقوقی ایران و تطبیق آن با اسناد بین‌المللی حقوق بشری می‌پردازد. شکنجه سفید به عنوان نوعی شکنجه روانی، شامل اقدامات غیرفیزیکی و اعمال محرومیت‌های حسی و روانی است که به‌رغم نبود آثار جسمانی، فرد را تحت فشار شدید روانی قرار می‌دهد. نمونه‌های شکنجه سفید در قالب‌هایی مانند حبس انفرادی طولانی‌مدت، محرومیت از تماس با دیگران و تکنیک‌های تلقینی یا ارعابی صورت می‌گیرد. این مقاله ابتدا مفهوم شکنجه سفید را تعریف کرده و سپس با استناد به اصول قانون اساسی وبرخی قوانین کیفری ایران، وضعیت جرم‌انگاری و سیاست کیفری ایران در مقابله با این پدیده را ارزیابی می‌کند. نتایج نشان داد که علی‌رغم تصریح اصل ۳۸ قانون اساسی ایران بر ممنوعیت هرگونه شکنجه برای کسب اقرار، هنوز قانون مشخصی برای منع و جرم‌انگاری شکنجه سفید در نظام حقوقی ایران تدوین نشده است. این خلأ قانونی در قوانین کیفری و آیین دادرسی، به‌ویژه در مرحله بازجویی و برخورد با متهمان، موجب شده که شکنجه سفید به‌طور مؤثر کنترل نشود وحقوق متهمان در برابر رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز محافظت نگردد. تحلیل تطبیقی میان قوانین ایران و اسناد بین‌المللی نشان می‌دهد که برای تکمیل و ارتقای حقوق کیفری ایران و جلوگیری از شکنجه سفید، نیاز به اصلاحاتی بنیادین در قانون‌گذاری وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 07 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 07 مرداد 1402