فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

تاریخ تحولات سیاسی بازنمایی زنان معتاد در سینمای جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی فیلم‌های تیغ‌وابریشم، خون‌بازی و دارکوب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 رییس دبیرخانه علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان فارس عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل واحد شیراز
2 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران ‏
چکیده
سینما و تولیدات آن همواره بازنمودی از وضعیت یک جامعه است. یکی از رویکردهای سینما برای ‏ساخت معنا در ذهن ‏مخاطبان، استفاده از بازنمایی است که به معنای نوعی تصویر دستکاری شده از ‏واقعیت بیرونی بوده و با استفاده از نشانه ‏گذاری، رمزگذاری و رمزگشایی انجام می‌گیرد. اعتیاد از ‏مهمترین آسیب‌های اجتماعی است که باید از جوانب مختلف از جمله ‏سینما مورد تحلیل قرار ‏گیرد. در این تحقیق سوال اصلی این بود که زنان معتاد در سینمای ایران چگونه بازنمایی شده‌اند و ‏محققان با ‏این فرضیه که در فیلم‌های سینمایی ایران، زنان معتاد در تعداد و شیوه‌های مصرف و نوع ‏مصرف با تغییرات روبرو بوده‌اند، سه ‏فیلم در سه دوره مختلف تاریخی سینمای ایران را مورد ‏بررسی قرار داده و برخی از ویژگی‌های بازنمایی‌شده برای زنان معتاد ‏احصا شد و سپس مقایسه‌ای ‏بین این سه دوره زمانی انجام گرفت. در این پژوهش فیلم‌های تیغ‌وابریشم، خون‌بازی و دارکوب ‏از ‏فیلم‌های سینمایی مربوط به دهه‌های ۶۰، ۸۰ و ۹۰ بررسی شده و ویژگی‌های بازنمایی‌شده برای ‏زنان معتاد استخراج شد. هدف ‏از پژوهش شناسایی ویژگی‌های بازنمایی شده برای زنان معتاد بود و ‏با استفاده از روش تحلیل گفتمان به تحلیل محتوای فیلم‌ها ‏پرداخته شد. زنان معتاد در فیلم‌های ‏بررسی شده با ویژگی‌های متعدد و متنوعی از جمله کم‌توانی جسمی، ناامیدی، ‏پرخاشگری، ‏وابستگی، کم‌حوصله‌بودن، کم‌حجابی و . . . بازنمایی شده بودند. بازنمایی زنان معتاد طی ‏سال‌های گذشته با تغییراتی روبرو بود ‏که می‌توان به تغییر مصرف از سنتی به صنعتی، افزایش ‏تعداد زنان معتاد و نمایش شکل‌های مصرف اشاره کرد‎.‎
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 18 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 07 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 27 دی 1401