فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

عقلانیت سیاستگذاری آموزش عالی در ایران: تحلیل گفتمان سیاست‌های توسعه علم و فناوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد میرزاِِِِِِِئی 1
مریم رحمانی 2
عباس مرادی 3
1 دانشجو دکتری تخصصی ،گروه علوم سیاسی -سیاست گذاری عمومی، دانشگاه آزاد زنجان ،زنجان ایران
2 گروه معارف، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد زنجان، زنجان، ایران.
10.30510/pscci.2026.482255.1096
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی عقلانیت حاکم بر سیاستگذاری آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران، به تحلیل گفتمان سیاست‌های توسعه علم و فناوری می‌پردازد. آموزش عالی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای تولید دانش، تربیت سرمایه انسانی و پشتیبانی از توسعه ملی، همواره در کانون سیاستگذاری‌های کلان کشور قرار داشته است. با این حال، سیاستگذاری در این حوزه صرفاً فرایندی فنی و اداری نیست، بلکه متأثر از چارچوب‌های گفتمانی، مفروضات معرفتی و ارزش‌های هنجاری‌ای است که در اسناد سیاستی بازنمایی می‌شوند و نحوه تعریف مسائل، صورت‌بندی اهداف و انتخاب ابزارهای سیاستی را شکل می‌دهند. از این رو، مسئله اصلی پژوهش حاضر تبیین چگونگی برساخت عقلانیت سیاستگذاری آموزش عالی در بستر گفتمان‌های مسلط سیاست‌های علم و فناوری است.این مطالعه با رویکردی کیفی، تفسیری و با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل اسناد بالادستی و سیاستی مرتبط با آموزش عالی، علم و فناوری بوده که به‌صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. در فرایند تحلیل، دال‌های مرکزی، مفاهیم کلیدی، الگوهای تکرارشونده و نحوه مفصل‌بندی معنا در متون سیاستی مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاستگذاری آموزش عالی در ایران تحت تأثیر سه گفتمان اصلیِ هویتی ـ ارزشی، توسعه‌محور و جهانی علم قرار دارد.
کلیدواژه‌ها
سیاستگذاری آموزش عالی
عقلانیت
تحلیل گفتمانی
توسعه دانش‌بنیان
ایران

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 19 خرداد 1405