فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

بررسی نقش طبقه متوسط جدید در انقلاب اسلامی.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تخصصی تاریخ ، واحد یادگار امام خمینی ( ره ) شهرری ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد یار گروه تخصصی تاریخ، واحد یادگار امام خمینی ( ره ) شهرری ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد یار، گروه تخصصی تاریخ، واحد یادگار امام خمینی ( ره ) شهرری ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30510/pscci.2026.497980.1196
چکیده
طبقه متوسط در هر جامعه ای اقشار مختلفی را در بر می گیرد که دارای منشا اجتماعی از خواسته ها و گرایشات سیاسی متفاوت هستند. از منظر تئوریک و نظری، طبقات متوسط یک طبقه اجتماعی است و شامل افراد بسیاری در مشاغل مختلف میشود که از نظر ارزشهای فرهنگی بیشتر مشابه طبقه بالا و از نظر درآمد بیشتر مشابه طبقه کارگر هستند. در مقاله حاضر، با گرد آوری اسنادی داده ها و به روش تبیین (تعلیلی)، توصیفی- تحلیلی و با تحلیل کیفی داده ها و با بهره گیری از رویکرد نظری طبقه متوسط، تلاش بر آن است که ضمن بررسی شرایط و عوامل پیدایش و شکل گیری طبقه متوسط جدید در ایران و همچنین بررسی پویش ساختار طبقه متوسط در تاریخ تحولات سیاسی- اجتماعی معاصر ایران،نقش طبقه متوسط جدید در انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار گیرد. پرسش مقاله حاضر این است که: طبقه متوسط جدید دارای چه نقش و کارکردی در انقلاب اسلامی بوده است؟ فرضیه ای که در پاسخ به پرسش مقاله مورد سنجش قرار می گیرد این است که: کارکرد و نقش طبقه متوسط جدید به واسطه رشد جمعیت،گسترش شهر نشینی در شهرها و افزایش میزان تحصیلات از رهگذر ائتلاف با طبقه متوسط سنتی یعنی روحانیت، بازار و طبقات زیرین جامعه، و به واسطه خلاقیت فکری، خود آگاهی، عقل گرایی، مسئولیت پذیر و انتقاد اجتماعی موجب به چالش گرفتن حکومت محمد رضا شاه و مآلا انقلاب اسلامی ایران گردید.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 16 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 30 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 30 مهر 1404