فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

ارزیابی پتانسیل‌های فقه شیعی در ارائه قرائت امیدبخش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هیات علمی گروه معارف اسلامی واحد علوم و فناوری پردیس
10.30510/pscci.2026.588449.1427
چکیده
جهان معاصر با بحران‌های وجودی عمیقی دست‌وپنجه نرم می‌کند که ریشه در فقدان معنا، از هم‌گسیختگی هویت و ناتوانی در مواجهه با رنج دارد. در این میان، فقه شیعی به عنوان نظامی جامع و پویا، ظرفیت‌های بالقوه‌ای برای ارائه قرائتی امیدبخش از دین در اختیار دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا فقه شیعی، فراتر از نقش سنتی خود به عنوان مجموعه‌ای از تکالیف، می‌تواند به عنوان بستری معناساز و امیدآفرین در مواجهه با بحران‌های معاصر عمل کند؟ فرضیه این تحقیق آن است که فقه شیعی با تکیه بر قواعد بنیادینی چون «لاضرر»، «قاعده لطف» و رویکرد مقاصدی، ظرفیت بالایی برای ارائه قرائتی امیدبخش، انسان‌محور و رحمت‌گرا دارد. چارچوب نظری پژوهش بر اساس نظریه «مقاصد الشریعه» و رویکرد «فقه پویا» بنا شده است. روش تحقیق توصیفی_‌تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای است. نتایج نشان می‌دهد که بازخوانی مقاصدی از احکام فقهی، فقه را از سطح قانون‌گذاری به سطح معناپردازی ارتقا می‌دهد و زمینه‌ای را فراهم می‌آورد که انسان معاصر بتواند در آن، امید، معنا و آرامش را بازیابد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 03 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 19 فروردین 1405