فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

سنجش موانع تحقق اهداف توسعه پایدار منطقه‌ای در ایران با محوریت برنامه چهارم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
4 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.30510/pscci.2025.488037.1123
چکیده
توسعه پایدار منطقه‌ای به‌عنوان یکی از رویکردهای محوری در سیاست‌گذاری عمومی، با هدف کاهش نابرابری‌های فضایی، ارتقای عدالت اجتماعی و ایجاد توازن در توزیع منابع، همواره مورد توجه نظام‌های برنامه‌ریزی قرار گرفته است. در جمهوری اسلامی ایران نیز این موضوع به‌ویژه در چارچوب برنامه‌های توسعه‌ای جایگاه ویژه‌ای یافته و برنامه چهارم توسعه بر آن تأکید ویژه‌ای داشته است. این پژوهش با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای و فیش‌برداری برای گردآوری داده‌ها و روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی و همچنین بهره‌گیری از نظریه عدالت اجتماعی و فضایی، در پی پاسخ به این پرسش بوده است که موانع تحقق اهداف توسعه منطقه‌ای پایداردر ایران با محوریت برنامه چهارم توسعه چه بوده است؟. نتایج حاکی از آن است که سیاست‌گذاری توسعه پایدار منطقه‌ای در ایران، به‌ویژه در چارچوب برنامه چهارم توسعه با وجود توجه جدی به توسعه پایدار منطقه‌ای در متن سند، اما در اجرا، بیش از هر چیز با موانعی چون تمرکزگرایی شدید، ضعف نهادهای میان‌سطح، تعارض قوانین، ناهماهنگی نهادی و فقدان مشارکت مؤثر ذی‌نفعان مواجه بوده است. این چالش‌ها باعث شده سیاست‌ها فاقد انسجام، پشتیبانی اجتماعی و عقلانیت اجرایی باشند و در عمل به بازتولید شکاف‌های فضایی و ناکارآمدی نهادی بینجامند. بنابراین، تحقق توسعه پایدار منطقه‌ای مستلزم بازنگری در ساختار تمرکزگرا، توانمندسازی نهادهای محلی و میان‌سطح، استفاده از ابزارهای نوین تحلیل و برنامه‌ریزی و نهادینه‌سازی سازوکارهای مشارکت و گفت‌وگوی سیاستی است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 20 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 23 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 مهر 1404