فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

بررسی اثربخشی سیاست‌های تنظیم خانواده در جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های 1367 تا 1391

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه روابط بین الملل، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
10.30510/pscci.2025.550392.1345
چکیده
تحولات جمعیتی یک کشور اثرات گسترده‌ای بر جنبه‌های مختلف جامعه، از جمله اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، برجای می‌گذارد. این مطالعه با هدف بررسی عملکرد سیاست‌های تنظیم خانواده در جمهوری اسلامی ایران طی سه دهه اخیر طراحی و اجرا شده است. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش از نوع کیفی بوده و برای جمع‌آوری داده‌ها، حدود 80 منبع چاپی و دیجیتالی، شامل مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها، کتاب‌ها، بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با نهادها و مؤسسات، روزنامه‌ها، مجلات و گزارش‌های درج‌شده در وب‌سایت سازمان آمار ایران، به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. در تجزیه‌وتحلیل اطلاعات نیز تکنیک فیش‌برداری و جدول‌بندی به‌کار گرفته شده و از نظام کدگذاری استقرایی بهره گرفته شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که محور اصلی سیاست‌های تنظیم خانواده در این دوره زمانی بر "رویکرد کنترلی و کاهش نرخ رشد جمعیت" استوار بوده است. دولت ایران طی سال‌های 1367 تا 1391 در اجرای این سیاست‌ها عملکرد موفقیت‌آمیزی داشته؛ به‌طوری که سیاست‌های مذکور با تحقق اهداف تعیین‌شده، اجرای مؤثر و نتایج هماهنگ، قابل‌اعتبار ارزیابی شده‌اند. با این حال، کاهش نرخ رشد جمعیت که در ابتدا دستاورد مثبتی تلقی می‌شد، به‌مرور باعث ایجاد نگرانی‌هایی در میان سیاست‌گذاران، کارشناسان و متخصصان حوزه جمعیتی شد و به دغدغه‌ای جدید تبدیل گردید.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 10 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 23 مهر 1404