فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

بازنمایی هویت‌های محلی در رسانه‌های ملی و پیامدهای فرهنگی ـ فضایی آن؛ مطالعه تطبیقی سه دوره تاریخی در استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشکده آموزش عالی شهدای مکه،دانشگاه فرهنگیان،تهران ،ایران.
2 استاد یار، گروه آموزشی تاریخ، دانشگاه فرهنگیان،تهران ،ایران.
3 استاد یار،گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان،بوشهر ،ایران.
10.30510/pscci.2025.529872.1301
چکیده
رسانه‌های ملی در ایران همواره نقشی تأثیرگذار در شکل‌دهی به هویت‌های جمعی ایفا کرده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی نحوه بازنمایی هویت‌های محلی در رسانه‌های ملی و پیامدهای فرهنگی ـ فضایی آن، مطالعه‌ای تطبیقی در سه دوره تاریخی (پهلوی اول، پهلوی دوم، جمهوری اسلامی) در استان خراسان رضوی انجام داد. مسئله اصلی پژوهش، نادیده‌انگاشتن یا همسان‌سازی هویت‌های محلی در فرایند بازنمایی رسانه‌ای بود؛ پدیده‌ای که می‌تواند موجب تضعیف حس تعلق مکانی، بیگانگی فرهنگی و گسست فضایی در مناطق پیرامونی شود. برای تبیین پدیده مورد مطالعه، از نظریه بازنمایی فرهنگی استوارت هال و نظریه‌های جغرافیای فرهنگی استفاده شد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی بود و داده‌ها از طریق تحلیل محتوای برنامه‌های منتخب صدا و سیما و منابع نوشتاری گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که الگوی بازنمایی هویت‌های محلی، در دوره‌های مختلف، تحت تأثیر گفتمان‌های سیاسی و فرهنگی مسلط، تغییر کرده و این تغییرات بر ساختار هویتی ـ فضایی شهروندان اثرگذار بوده است. در نتیجه، نادیده‌گیری تنوع محلی در رسانه‌های ملی، می‌تواند انسجام فرهنگی ـ فضایی را در بلندمدت تهدید کند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 21 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 06 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1404