فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

اصل سیاست حکمت انگاری و تاثیر آن بر رویکرد های فقهی-اجتماعی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
وحید قدمی اغچغلو 1
هرمز اسدی کوهباد 2
عباس آژند 3
1 دانشجوی دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران.
2 گروه حقوق ، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران.
3 گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران.
10.30510/pscci.2025.543691.1327
چکیده
اصل حکمت انگاری یا علت انگاری، از مهم ترین اصول تفسیری در فهم نصوص مبین الشرایع به شمار می رود. این اصل، بر اساس درک فلسفه یا علت احکام و دستورات شرعی، نقش مهمی در تعمیق نگرش فقهی و تبیین مبانی احکام ایفا می کند. پژوهش حاضر، با تاکید بر فقه عبادی، به بررسی جایگاه و کاربرد اصل حکمت انگاری یا علت انگاری در تحلیل نصوص دینی می پردازد. در این راستا، ابتدا مفهوم شناسی دقیق حکمت و علت در متون فقهی و اصولی ارائه می شود و سپس، با تحلیل متون عبادی مانند نماز، روزه و حج، تلاش می شود نقش حکمت انگاری در تبیین مقاصد شرع و فلسفه عبادات تبیین گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه در بسیاری از نصوص عبادی، حکمت و علت به طور مستقیم ذکر نشده اند، اما با اتکا به قواعد کلی و اجتهادی، می توان به کشف حکمت های نهفته و مقاصد شریعیت دست یافت.
کلیدواژه‌ها
حکمت انگاری
علت انگاری
نصوص مبین علل الشرایع
فقه عبادی

  • تاریخ دریافت 05 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 09 شهریور 1404