فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

بررسی سیاست ورزی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
10.30510/pscci.2025.548699.1341
چکیده
سیاست‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مجموعه‌ای از کنش‌ها و راهبردهای اهل قدرت، احزاب، گروه‌های اجتماعی و نهادهای رسمی برای پیشبرد اهداف سیاسی، در بستری متمایز از سایر نظام‌های سیاسی منطقه و جهان شکل گرفته است. این نظام، ترکیبی از مشروعیت دینی و مقبولیت مردمی را در ساختار خود ادغام کرده و الگوی سیاست‌ورزی آن متأثر از اصول قانون اساسی، آموزه‌های انقلاب اسلامی و شرایط سیاسی منطقه‌ای است. نقش نهادهای فرادولتی مانند شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام، همچنین تأثیر ولایت فقیه به‌عنوان رأس هرم قدرت، موجب شده منطق سیاست‌ورزی در ایران با ترکیبی از رقابت انتخاباتی، همگرایی ایدئولوژیک و ملاحظات امنیتی تعریف شود. سوال اصلی مقاله این است که الگوی سیاست‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران چگونه از تعامل میان ساختارهای رسمی قدرت و نیروهای اجتماعی شکل می‌گیرد؟ فرضیه اصلی بیان می‌کند که در جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌ورزی نتیجه توازن میان الزامات ایدئولوژیک نظام و فشارهای اجتماعی–منطقه‌ای است که موجب شکل‌گیری الگویی مصلحت‌محور با حفظ خطوط قرمز ایدئولوژیک می‌شود. این وضعیت موجب شده الگوهای سیاست‌ورزی در ایران، در عین انعطاف‌پذیری تاکتیکی، حفظ‌کننده خطوط قرمز ایدئولوژیک بمانند و در برابر تغییرات بین‌المللی نیز رویکردی مصلحت‌محور اتخاذ کنند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 01 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1404