فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

تأثیر دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران بر امنیت منطقه‌ای غرب آسیا با تاکید بر طوفان الاقصی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه روابط بین الملل، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه روابط بین الملل، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
چکیده
دیپلماسی دفاعی همزمان با افزایش تنش‌ها و تغییرات ژئوپلیتیکی، به یکی از مهم‌ترین ابزارهای جمهوری اسلامی ایران برای تأمین و تحکیم امنیت منطقه‌ای در غرب آسیا بدل شده است. این نوع دیپلماسی که بر همکاری‌های نظامی، توافقات امنیتی، تبادل تجربیات دفاعی، رزمایش‌های مشترک و اقدامات نمادین در حوزه نظامی استوار است، به ویژه در مواجهه با بحران‌ها و تحولات جدید منطقه‌ای، اهمیت دوچندانی یافته است. در این بین، طوفان الاقصی به عنوان یک رخداد مهم در معادلات امنیتی منطقه، نقشی اساسی در شکل‌گیری نگرش‌ها و رفتارهای امنیتی کشورهای منطقه و به ویژه ایران داشته است. در طوفان الاقصی، توجه‌ها به میزان تاثیرگذاری این سیاست‌ها معطوف شد و این سؤال شکل گرفت که تا چه حد دیپلماسی دفاعی ایران توانسته است امنیت منطقه‌ای را افزایش دهد و چه نقش مستقیمی در مدیریت روند حوادث و کنترل دامنه منازعات ایفا کرده است؟ نتایج و یافته های مقاله نشان می دهد که ایران در طوفان الاقصی همواره سعی کرده با ترغیب کشورها به تفاهم و گفتگو، کاهش فضای بی‌اعتمادی، و تاکید بر همگرایی امنیتی، نه تنها از گسترش دامنه بحران‌ها جلوگیری کند، بلکه جریان همکاری‌ها را نیز تقویت نماید. مؤلفه‌هایی مانند تبادل اطلاعات امنیتی، اشراف اطلاعاتی منطقه‌ای و حمایت از گفتگوهای صلح‌آمیز، محورهای اصلی این دیپلماسی به‌شمار می‌آمد. با این حال، تشدید بحران طوفان الاقصی و ورود بازیگران فرامنطقه‌ای و تغییر سریع توازن قوا، سبب شد میزان اثربخشی اقدامات دیپلماسی دفاعی ایران با چالش‌هایی نظیر افزایش رقابت‌های ژئوپلتیک، شدت‌گیری منازعات نیابتی و افزایش تهدیدات متغیر روبه‌رو شود.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 12 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 26 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 16 مهر 1404