مداقه ای بر سیاست تحول قاعده سبب مقتضی و عدم مانع در عقد ضمان در ایران

آقاسی, محسن; جعفری فشارکی, محمد

doi:10.30510/pscci.2025.502089.1236

مداقه ای بر سیاست تحول قاعده سبب مقتضی و عدم مانع در عقد ضمان در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محسن آقاسی ¹

محمد جعفری فشارکی ²

¹ دانشجوی دکتری رشته حقوق خصوصی گروه الهیات و علوم سیاسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

² استادیار گروه حقوق خصوصی ، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران .

10.30510/pscci.2025.502089.1236

چکیده

علت تامه عبارتست از مقتضی و عدم مانع. برای اثبات محقق شدن پدیده های فقهی از عبارت «مقتضی موجود، مانع مفقود» بهره گرفته می شود. نگارنده در پژوهش حاضر به بررسی این دو مفهوم در عقد ضمان خواهد پرداخت.
این تحقیق به شیوه کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است.
در تحقیق حاضر، امانتداری و اصالت اثر رعایت شده است.
شناسایی علت حدوث هر پدیده حقوقی و کشف اجزای علت تامه آن و کاربرد آنها در اعمال حقوقی رهاورد این قاعده است.
قصد و رضای طرفین معامله مقتضای عقد ضمان است، اما رضایت یا عدم رضایت مضمون عنه شرط نیست. اهلیت ناقص استیفا برای انعقاد ضمان کافی است، اما در صورت اعسار ضامن، برای اعمال حق فسخ، داشتن اهلیت استیفا به طور کامل شرط است. ملائت ضامن در زمان عقد جزو مقتضای عقد نیست و اعسار ضامن صرفاً رافعی برای از بین بردن اثر عقد بعد از تشکیل آن است. ورشکسته نبودن ضامن، موجود و مشروع بودن، قابل انتقال بودن، مالیت داشتن دین اصلی نیز، جزو مقتضیات عقد ضمان است، اما علم اجمالی مانعی برای صحت عقد نیست.

کلیدواژه‌ها

قاعده

سبب

شرط

مقتضی

عدم مانع

ضمان