فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

راه‌های تجاری ایران و اعراب از زمان بهرام پنجم تا یزدگرد سوم و تأثیر آن بر مناسبات سیاسی و اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران پیش از اسلام، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
2 استادیار گروه تاریخ، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران
3 استادیار گروه باستان شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران
چکیده
احیا و تقویت تجارت ایران در قرن پنجم میلادی طرحی بود که دولت ساسانی در نظر داشت تا برای تقویت بنیه اقتصادی خود و رهایی از سیطره اشراف و مالکان زمین‌دار اجرا نماید. از آنجا که ایران نقشی انحصاری در ترانزیت ابریشم داشت، لذا حفظ این انحصار و از آن مهمتر باز بودن مسیر‌های تجاری برای تجار و صنعت‌گران ایرانی و برای شاهنشاهی ساسانی اهمیتی فراوان داشت. در این تحقیق در پی پاسخگویی به این پرسش است که جنگ‌های ایران و روم چه تأثیری بر راه‌های تجاری دوره بهرام پنجم تا یزدگرد سوم داشته است؟ تجارت و بازرگانی یکی از چند مسئله‌ای بود که امپراتوری روم و حکومت ساسانی بر سر آن رقابت شدیدی داشتند، هردو حکومت تمایل شدیدی داشتند تا بتوانند بر راه‌های دریایی تسلط پیدا کنند. یکی از بنادر مهم شبه جزیره عربستان در این دوره بندر جده بود. این بندر در ساحل دریای سرخ بود و زیر نفوذ ایران قرار داشت. توسعه راه‌های جنوبی و دریایی همچنین در توسعه عربستان‌ به‌ لحاظ تجاری و اقتصادی نقش مهمی داشت ، بدین وسیله قبایل عرب به مبارزه‌ دو‌ امپراطوری ایران و بیزانس کشانده شدند و بخشی از‌ آنان‌ متحد‌ روم شرقی و بـعضی دیـگر فرمانبردار شـاهان ایران‌ ساسانی‌ شدند در این میان غسانیان متحدین بیزانس و ملوک لخمی با مرکزیت حیره متحدین‌ ساسانیان‌ شدند. بـدین وسیله یک مسیر‌ جدید‌ تجاری بین‌ دو‌ امپراطوری‌ از سرزمین عربستان ایجاد گـردید و موجبات روابط بیشتر ساسانیان و اعراب در تجارت و ایجاد راه‌های تجاری جدید در خشکی و دریا گردید.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 10 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 25 اسفند 1403