فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

گفتمان مشروطیت و چالش هویت نوین در اندیشه عین السلطنه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو علمی گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران
چکیده
انقلاب مشروطه ایران تحولی در نظام حاکمیت به شمار می رفت و گفتمان، افکار و اندیشه‌های مردم آن زمان را تحت تأثیر خود قرار داده به طوریکه منجر به جهت گیری‌های فکری متفاوت نسبت به مبانی مشروطه از سوی روشنفکران، درباریان شده بود. از جمله درباریانی که نسبت به مشروطیت و حوادث آن به ثبت وقایع و رویدادها پرداخت قهرمان میرزا سالور(عین السلطنه) است. موضوع این پژوهش بررسی اندیشه‌ عین‌السلطنه نسبت به مشروطیت و چالش هویتی نوین برای مردم ایران در خاطره نگاری اوست، مشروطیتی که با مفاهیم آزادی و برابری هویت ارباب –رعیتی را به چالش کشید. علت انتخاب بررسی اندیشه عین السلطنه درباری بودن و داعیه روشنفکری و مفصل بودن خاطرات اوست که بازتاب دهنده زندگی اجتماعی مردم دوره مشروطه است. روش تحقیق توصیفی –تحلیلی می‌باشد. دستاوردهای این پژوهش نشان میدهد که اندیشه‌ عین السلطنه متأثر از زمانه و حوادث اقتصادی و سیاسی روزگار مشروطیت بوده و نگاه متعصبانه‌ مورخ باعث آن گردیده که در برخی قضاوتهای تاریخی شاهد تعمیم دهی و ضعف در تبیین برخی رویدادهای مرتبط با مشروطه باشیم. آنچه که از خوانش متن روزنامه ی خاطرات عین السلطنه بر می آید بیانگر آن است که قهرمان میرزا سالور مشروطه را موجب خرابی اوضاع ایران و زود هنگام برای جامعه آن می‌داند و هویت ارباب –رعیتی را برای عامه مردم هویتی پذیرفته شده و مناسب می داند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 05 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 18 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1403