فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

تجزیه و تحلیل موانع توسعه در ایران با نگاهی به دو دهه پایانی حکومت محمدرضا پهلوی 1357-1337

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته تاریخ ایران بعد از اسلام گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
2 دانشیار گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
چکیده
توسعه خواهی روندی است که با اندیشه، تجدد خواهی و به صورت مشخص با مدرنیزاسیون وارد ایران شد. اگر چه توسعه واژه‌ای معاصر است، ولی ریشه توسعه نیافتگی را باید در ساختار طبیعی ایران، موقعیت ژئوپولتیک و ساختار استبداد تاریخی یافت. در دوره‌ی معاصر، مسائلی چون ژئواکونومیک، امنیت و ساختار انگیزشی (بودن یا نبودن اراده برای توسعه) بر آنها افزوده شد. محمدرضا پهلوی در دو دهه‌ی پایانی حکومت خود تلاش‌هایی را برای توسعه اقتصادی در ایران انجام داد. هدف اصلی مقاله بررسی مسئله توسعه از نظر تئوری، ریشه‌های تاریخی موانع توسعه ایران و اقدامات محمدرضا پهلوی برای غلبه بر توسعه نیافتگی می‌باشد. پرسش اصلی این است که چه موانع و عواملی اراده و عمل محمدرضا پهلوی را برای توسعه اقتصادی تحت تأثیر قرار داد. نتیجه‌ این که ساختار تاریخی و عدم شکل گیری نهاد های کارآمد، توسعه سیاسی را هم‌پا و متوازن با توسعه اقتصادی پیش نبرد. انسداد سیاسی، موجب بها ندادن به سرمایه اجتماعی و خرد نقاد کارشناسان اقتصادی شد. درآمدهای بسیار زیاد نفتی در دهه پایانی نیز نتوانست اقتصادی که تکیه اصلی خود را در ابتدا بر تولید نهاده بود، از رکود نجات دهد. روش مقاله تحقیق تاریخی می باشد اطلاعات آن به صورت کتابخانه‌ای، نشریات و سایت‌ها جمع‌آوری شده و به شیوه توصیفی و تحلیلی به نگارش درآمده است
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 01 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 04 اردیبهشت 1403