فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

تحولات منطقه‌ای در سیاست خارجی ایران و آینده‌نگاری تأثیرات داعش بر سیاست خارجی و امنیت ج. ا. ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی مرزدار 1
عبدالرضا فرجی راد 2
اعظم یوسفی 3
ریباز قربانی نژاد 4
1 دانشجوی دکترا، جغرافیای سیاسی گرایش مطالعات جنوب غربی آسیا، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30510/pscci.2024.492049.1157
چکیده
در مقاله حاضر به بررسی اهمیت منطقه خاورمیانه و قدرت‌های تأثیرگذار بر تحولات منطقه-ای در سیاست خارجی ایران و آینده‌نگاری تأثیرات گروه‌های بنیادگرای دینی بر سیاست خارجی و امنیت ج. ا. ایران پرداخته شده است. بر این اساس پرسش اصلی این است که زمینه‌های ژئوپلیتیکی شکل‌گیری گروه‌های بنیادگرای دینی کدام‌اند و تأثیر آن بر امنیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران چیست؟
یافته‌های تحقیق که با استفاده از روش‌های تبیینی و تحلیلی به رابطه علت و معلولی دو متغیر مستقل و وابسته صورت گرفته نشان می‌دهد بررسی الگوهای روابط در میان کشورهای واقع در منطقه خاورمیانه به دلیل جایگاه ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی این منطقه در ساختار قدرت جهانی از اهمیت بالایی برخوردار است. فهم این الگوهای روابط نه تنها به درک درست از ساختار امنیتی این منطقه می‌انجامد، بلکه می‌تواند به فهم ما در درک رفتار سیاست خارجی کشورهای این منطقه کمک کند. وزن ژئوپلیتیکی بالای جغرافیای نقش‌آفرینی گروه-های بنیادگرای دینی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی بازیگران منطقه‌ای و قدرت‌های جهانی در زمرة عوامل ژئوپلیتیکی شکل‌گیری گروه‌های بنیادگرای دینی محسوب می‌شوند و چنین گروه‌هایی از طریق قلمروسازی گفتمانی در تلاش برای چالش کشیدن حوزة ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیک و ژئوکالچری جمهوری اسلامی ایران بوده‌اند.
کلیدواژه‌ها
امنیت منطقه‌ای
جمهوری اسلامی ایران
داعش.ژئوپلیتیک
گروه‌های بنیادگرای دینی

  • تاریخ دریافت 30 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 19 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 16 فروردین 1403