فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران

تأثیر اندیشه‌های مستشارالدوله در مسیر عقلانی شدن دولت در فرایند تحولات سیاسی اجتماعی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گارینه کشیشیان سیرکی
گروه علوم سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30510/pscci.2022.278730.1002
چکیده
اندیشمندان مسلمان و متفکران ایرانی پس‌از مواجهه با جهان غرب و به‌طور خاص با اندیشه‌های جدید اروپایی، موضوع دولت مبتنی‌بر فرایندهای عقلانی را مورد توجه قراردادند. اگرچه پیش‌ازآن نیز؛ نسبت میان عقلانیت و سیاست در سنت فکری یونانی و اسلامی گسترده بود، اما درعمل تلاش‌های متفکران و فیلسوفان مسلمان چندان به‌تحقق‌آن منجر نشد و در جهان اسلام به‌طور عام و درایران به‌طور خاص، تا مدت‌ها دولت نتوانست وجه عقلانی به خود بگیرد. این مهم درجریان جنبش مشروطه نمود بیشتری یافت. یکی‌از متفکران عصرمشروطه، میرزایوسف خان معروف به مستشارالدوله بود. وی در پی دولتی بودکه براساس عقلانیت و مشارکت عموم مردم باشد. موضوع اصلی اندیشه وی درخصوص نسبت دولت و عقلانیت؛ با «رساله یک کلمه» مورد بررسی قرارگرفت. وی به‌دنبال یافتن زمینه‌‌ها و دلایل توسعه‌‌نیافتگی و استبداد در ایران بود. این-مقاله با روش هرمنوتیک اسکینری درصدد پاسخ به‌این سئوال بود که اندیشه‌های مستشارالدوله چگونه و با تأکید برچه مفهومی در مسیر عقلانی شدن دولت، درفرایند تحولات اجتماعی ایران قرارگرفته است؟ دربررسی بعمل آمده مشخص شد که مستشارالدوله با نگارش کتاب «یک کلمه» و تأکید برمفهوم «قانون» به-این مهم دست یافته است.
کلیدواژه‌ها
مستشارالدوله
رساله یک کلمه
عقلانیت
دولت
قانون
هرمنوتیک اسکینری

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 14 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 08 بهمن 1401