موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 27 A study of politics in the Islamic Republic of Iran بررسی سیاست ورزی در جمهوری اسلامی ایران 2 24 239387 10.30510/pscci.2025.548699.1341 FA فیروزه مهرپرور دانشجوی دکترای گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0009-0004-8667-2912 ایرج رنجبر استادیار گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-5183-5054 شهرام فتاحی استادیار گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران 0009-0004-1764-9495 Journal Article 2025 09 22 Politics in the Islamic Republic of Iran, as a set of actions and strategies of those in power, parties, social groups, and official institutions to advance political goals, has been formed in a context distinct from other political systems in the region and the world. This system has integrated a combination of religious legitimacy and popular acceptance into its structure, and its policymaking model is influenced by the principles of the constitution, the teachings of the Islamic Revolution, and regional political conditions. The role of supranational institutions such as the Guardian Council and the Expediency Discernment Council, as well as the influence of the Velayat Faqih as the top of the pyramid of power, has led to the logic of politics in Iran being defined by a combination of electoral competition, ideological convergence, and security considerations. The main question of the article is how the policymaking model in the Islamic Republic of Iran is shaped by the interaction between official power structures and social forces? The main hypothesis states that in the Islamic Republic of Iran, politics is the result of a balance between the ideological requirements of the system and socio-regional pressures, which leads to the formation of an expediency-oriented model while maintaining ideological red lines. This situation has caused the patterns of politics in Iran to remain tactically flexible, while maintaining ideological red lines, and to adopt an expediency-oriented approach to international changes. سیاست‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مجموعه‌ای از کنش‌ها و راهبردهای اهل قدرت، احزاب، گروه‌های اجتماعی و نهادهای رسمی برای پیشبرد اهداف سیاسی، در بستری متمایز از سایر نظام‌های سیاسی منطقه و جهان شکل گرفته است. این نظام، ترکیبی از مشروعیت دینی و مقبولیت مردمی را در ساختار خود ادغام کرده و الگوی سیاست‌ورزی آن متأثر از اصول قانون اساسی، آموزه‌های انقلاب اسلامی و شرایط سیاسی منطقه‌ای است. نقش نهادهای فرادولتی مانند شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام، همچنین تأثیر ولایت فقیه به‌عنوان رأس هرم قدرت، موجب شده منطق سیاست‌ورزی در ایران با ترکیبی از رقابت انتخاباتی، همگرایی ایدئولوژیک و ملاحظات امنیتی تعریف شود. سوال اصلی مقاله این است که الگوی سیاست‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران چگونه از تعامل میان ساختارهای رسمی قدرت و نیروهای اجتماعی شکل می‌گیرد؟ فرضیه اصلی بیان می‌کند که در جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌ورزی نتیجه توازن میان الزامات ایدئولوژیک نظام و فشارهای اجتماعی–منطقه‌ای است که موجب شکل‌گیری الگویی مصلحت‌محور با حفظ خطوط قرمز ایدئولوژیک می‌شود. این وضعیت موجب شده الگوهای سیاست‌ورزی در ایران، در عین انعطاف‌پذیری تاکتیکی، حفظ‌کننده خطوط قرمز ایدئولوژیک بمانند و در برابر تغییرات بین‌المللی نیز رویکردی مصلحت‌محور اتخاذ کنند. https://www.psccijouq.ir/article_239387_a17e06be0b2406d41fe098ac41b4790a.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 03 21 The role of social networks in shaping Iranian political public opinion نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی افکار عمومی سیاسی ایران 26 50 242258 10.30510/pscci.2025.547161.1338 FA عباس منصوری استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0009-0003-1138-4513 Journal Article 2025 09 14 In the last decade, social networks have become one of the most important communication and information platforms in Iran and play an unprecedented role in the process of shaping and changing political public opinion. The rapid growth of Internet access, the spread of smartphones, and the diversity of widely used platforms such as Instagram, Telegram, and native platforms have caused news flows and political discourses to quickly form, expand, and affect citizens' political attitudes and behaviors. The main question of the article is how and by what mechanisms do social networks affect the formation and evolution of political public opinion in Iran? The hypothesis is that social networks seem to play an active role in shaping political public opinion in Iran by reducing media monopoly, increasing online political interactions, and the ability to mobilize opinions and social groups. This effect can manifest itself both in strengthening political participation and in creating social polarization and differences. The findings of the article show that social networks in Iran mainly have three key functions: 1-ordering 2-framing 3-political mobilization. The findings indicate that legal restrictions and filtering have pushed users' usage patterns towards filter bypass tools and informal channels, which has changed both the extent and form of their influence. Despite these controls, users' relative trust in the content produced by their peers has caused the influence of social networks on public opinion to remain stable. در دهه اخیر، شبکه‌های اجتماعی به یکی از مهم‌ترین بسترهای ارتباطی و اطلاع‌رسانی در ایران تبدیل شده‌اند و نقشی بی‌سابقه در فرایند شکل‌دهی و تغییر افکار عمومی سیاسی ایفا می‌کنند. رشد سریع دسترسی به اینترنت، گسترش استفاده از تلفن‌های هوشمند و تنوع پلتفرم‌های پرکاربرد همچون اینستاگرام، تلگرام و پلتفرم‌های بومی، موجب شده است که جریان‌های خبری و گفتمان‌های سیاسی به سرعت شکل گیرند، گسترش یابند و بر نگرش‌ها و رفتارهای سیاسی شهروندان اثر بگذارند. سؤال اصلی مقاله این گونه مطرح شده است که شبکه‌های اجتماعی چگونه و با چه مکانیسم‌هایی بر شکل‌گیری و تحول افکار عمومی سیاسی در ایران اثر می‌گذارند؟ که این فرضیه مطرح شده است که به نظر می‌رسد که شبکه‌های اجتماعی از طریق کاهش انحصار رسانه‌ای، افزایش تعاملات سیاسی آنلاین، و توانایی بسیج افکار و گروه‌های اجتماعی، نقش فعالی در شکل‌دهی افکار عمومی سیاسی ایران دارند. این اثرگذاری می‌تواند هم در جهت تقویت مشارکت سیاسی و هم در ایجاد دوقطبی‌ها و اختلافات اجتماعی بروز پیدا کند. یافته‌های مقاله نشان می دهد که شبکه‌های اجتماعی در ایران عمدتاً سه کارکرد کلیدی دارند:1-دستور کاردهی 2-قالب‌بندی یا چارچوب‌سازی 3-بسیج سیاسی. یافته‌ها حاکی از آن است که محدودیت‌های قانونی و فیلترینگ، الگوهای استفاده کاربران را به سمت ابزارهای دور زدن فیلتر و کانال‌های غیررسمی سوق داده و این امر هم میزان اثرگذاری و هم شکل آن را تغییر داده است. با وجود این کنترل‌ها، اعتماد نسبی کاربران به محتوای تولیدشده توسط همتاهایشان، موجب شده تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر افکار عمومی پایدار باقی بماند. https://www.psccijouq.ir/article_242258_edc3a8f46a085fc81e8f68c52ebda208.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 03 21 Representation of Local Identities in National Media and Its Cultural-Spatial Implications: A Comparative Study of Three Historical Periods in Khorasan Razavi Province بازنمایی هویت‌های محلی در رسانه‌های ملی و پیامدهای فرهنگی ـ فضایی آن؛ مطالعه تطبیقی سه دوره تاریخی در استان خراسان رضوی 52 68 242256 10.30510/pscci.2025.529872.1301 FA بهروز زینلی گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشکده آموزش عالی شهدای مکه،دانشگاه فرهنگیان،تهران ،ایران. 0009-0005-0751-6020 کیومرث احمدی استاد یار، گروه آموزشی تاریخ، دانشگاه فرهنگیان،تهران ،ایران. 0009-0002-6867-9497 رضا درویشی استاد یار،گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان،بوشهر ،ایران. 0009-0008-3905-0482 Journal Article 2025 06 11 National media in Iran has consistently played a significant role in shaping collective identities. This study aimed to examine the representation of local identities in national media and its cultural-spatial implications through a comparative analysis across three historical periods (Reza Shah era, Mohammad Reza Shah era, and the Islamic Republic) in the Khorasan Razavi province. The main research problem focused on the marginalization or homogenization of local identities in media representations, which could weaken spatial cohesion and cultural belonging. To explain the phenomenon, Stuart Hall’s theory of cultural representation and frameworks from cultural geography were employed. The study used a qualitative method based on critical discourse analysis. Data were collected through content analysis of selected programs from national broadcasting and related written sources. The findings revealed that representation patterns varied according to the dominant political and cultural discourses of each era, and these changes significantly influenced the identity-space structure of citizens. In conclusion, the neglect of local diversity in national media may lead to cultural alienation and the erosion of spatial integration in peripheral regions. رسانه‌های ملی در ایران همواره نقشی تأثیرگذار در شکل‌دهی به هویت‌های جمعی ایفا کرده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی نحوه بازنمایی هویت‌های محلی در رسانه‌های ملی و پیامدهای فرهنگی ـ فضایی آن، مطالعه‌ای تطبیقی در سه دوره تاریخی (پهلوی اول، پهلوی دوم، جمهوری اسلامی) در استان خراسان رضوی انجام داد. مسئله اصلی پژوهش، نادیده‌انگاشتن یا همسان‌سازی هویت‌های محلی در فرایند بازنمایی رسانه‌ای بود؛ پدیده‌ای که می‌تواند موجب تضعیف حس تعلق مکانی، بیگانگی فرهنگی و گسست فضایی در مناطق پیرامونی شود. برای تبیین پدیده مورد مطالعه، از نظریه بازنمایی فرهنگی استوارت هال و نظریه‌های جغرافیای فرهنگی استفاده شد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی بود و داده‌ها از طریق تحلیل محتوای برنامه‌های منتخب صدا و سیما و منابع نوشتاری گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که الگوی بازنمایی هویت‌های محلی، در دوره‌های مختلف، تحت تأثیر گفتمان‌های سیاسی و فرهنگی مسلط، تغییر کرده و این تغییرات بر ساختار هویتی ـ فضایی شهروندان اثرگذار بوده است. در نتیجه، نادیده‌گیری تنوع محلی در رسانه‌های ملی، می‌تواند انسجام فرهنگی ـ فضایی را در بلندمدت تهدید کند. https://www.psccijouq.ir/article_242256_0cef0366ea018118fdd7343b5920a14f.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 27 Explaining and analyzing the position of Salafism in Iranian Kurdistan and its impact on the national security of the Islamic Republic of Iran تبیین و تحلیل جایگاه سلفی گری در استان کردستان و تاثیر آن بر امنیت ملی ج. ا. ایران 70 96 242254 10.30510/pscci.2025.542609.1324 FA همایون محمودی دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی دانشگاه آزاد همدان 0009-0000-5514-5782 عباس صالحی نجف آبادی استادیار، گروه علوم سیاسی‌، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی‌، همدان، ایران. 0009-0000-5514-5782 قاسم ترابی استاد روابط بین الملل، واحد همدان، دانشگاه ازاد اسلامی، همدان، ایران 0000-0002-5359-9390 Journal Article 2025 07 26 The growth of Salafism with its specific and extreme interpretation of Islam has been growing significantly for several years in the Sunni and Kurdish areas of Iran, especially the Kurdistan region of Iran. Ideological and intellectual developments as well as security and religious events in Kurdistan province have made this issue important. Therefore, according to the importance of the topic, in this research, we investigated Salafism and its impact on the national security of the Islamic Republic of Iran (a case study of Kurdistan province), and we are trying to answer the following question: What effect has the spread of Salafism in Kurdistan province had on the national security of the Islamic Republic of Iran? The hypothesis is that there is a meaningful link between the spread of Salafism in Kurdistan province and the national security of the Islamic Republic of Iran. The findings of the research show that the religious background of Kurdistan Province and on the other hand the proximity to the borders of the Kurdistan Region of Iraq have provided the basis for the tendency to think that the national security of the Islamic Republic of Iran is affected by such a phenomenon. This paper uses descriptive-analytical methods and library resources. رشد جریان سلفی گری با خوانش مختص و افراطی خود از دین اسلام ، چند سالی است که در مناطق سنی نشین و کردنشین ایران خصوصا کردستان ایران رشد قابل توجهی داشته است . اقدامات و تحولات عقیدتی و فکری و نیز رخدادهای امنیتی و مذهبی در استان کردستان ، باعث اهمیت پیدا کردن این موضوع شده است . به همین دلیل و بنا به اهمیت موضوع، در این پژوهش به بررسی سلفی گری و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی استان کردستان)، پرداخته ایم و بر آن بوده ایم تا به سوال زیر پاسخ دهیم: گسترش سلفی گری در استان کردستان ، چه تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران داشته است؟ فرضیه‌ای که در پاسخ مطرح می‌شود آن است که بین گسترش سلفی گری در استان کردستان و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پیوند معنا داری وجود دارد. یافته‌های تحقیق نشانگر آن است که بستر مذهبی استان کردستان و از سوی دیگر همجواری با مرزهای اقلیم کردستان عراق زمینه گرایش به این تفکر را فراهم نموده است که امنیت ملی اجمهوری اسلامی ایران متاثر از چنین پدیده‌ا‌ی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی، تحلیل با استفاده از ابزار اسنادی است. https://www.psccijouq.ir/article_242254_e126ca74fe0e8336411296967cc27484.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 03 21 The principle of the politics of wisdom and its impact on contemporary jurisprudential-social approaches اصل سیاست حکمت انگاری و تاثیر آن بر رویکرد های فقهی-اجتماعی معاصر 98 112 242255 10.30510/pscci.2025.543691.1327 FA وحید قدمی اغچغلو دانشجوی دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران. 0000-0001-8180-3689 هرمز اسدی کوهباد گروه حقوق ، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران. 0000-0001-6439-5302 عباس آژند گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران. 0000-0001-8180-3689 Journal Article 2025 10 27 The principle of wisdom or causality is considered one of the most important interpretive principles in understanding the texts that explain the Sharia. This principle, based on understanding the philosophy or cause of Sharia rules and instructions, plays an important role in deepening the jurisprudential perspective and explaining the foundations of the rules. The present study, with an emphasis on religious jurisprudence, examines the position and application of the principle of wisdom or causality in the analysis of religious texts. In this regard, first, a precise conceptualization of wisdom and cause in jurisprudential and fundamental texts is presented, and then, by analyzing religious texts such as prayer, fasting, and hajj, an attempt is made to explain the role of wisdom in explaining the purposes of Sharia and the philosophy of worship. The findings of the study show that although wisdom and cause are not directly mentioned in many religious texts, by relying on general and ijtihad rules, it is possible to discover the hidden wisdom and purposes of Sharia. اصل حکمت انگاری یا علت انگاری، از مهم ترین اصول تفسیری در فهم نصوص مبین الشرایع به شمار می رود. این اصل، بر اساس درک فلسفه یا علت احکام و دستورات شرعی، نقش مهمی در تعمیق نگرش فقهی و تبیین مبانی احکام ایفا می کند. پژوهش حاضر، با تاکید بر فقه عبادی، به بررسی جایگاه و کاربرد اصل حکمت انگاری یا علت انگاری در تحلیل نصوص دینی می پردازد. در این راستا، ابتدا مفهوم شناسی دقیق حکمت و علت در متون فقهی و اصولی ارائه می شود و سپس، با تحلیل متون عبادی مانند نماز، روزه و حج، تلاش می شود نقش حکمت انگاری در تبیین مقاصد شرع و فلسفه عبادات تبیین گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه در بسیاری از نصوص عبادی، حکمت و علت به طور مستقیم ذکر نشده اند، اما با اتکا به قواعد کلی و اجتهادی، می توان به کشف حکمت های نهفته و مقاصد شریعیت دست یافت. https://www.psccijouq.ir/article_242255_2b89e0b3b929f949ff5684b973957739.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 30 Critical Discourse Analysis of Music Education Policies and Music Education Centers in the Tadbir Wamid Government تحلیل گفتمان انتقادی سیاست‌های آموزش موسیقی و مراکز آموزش موسیقی در دولت تدبیر وامید 114 144 232865 10.30510/pscci.2025.490886.1147 FA محمد نحوی دانشجوی دکتری مدیریت دولتی،گروه مدیریت،واحد اصفهان(خوراسگان)،دانشگاه ازاد اسلامی،اصفهان،ایران مهربان هادی پیکانی استادیار گرو مدیریت دولتی و رسانه، دانشکده حکمرانی اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان) ،دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران سعید شریفی دانشیار مدیریت فرهنگی،گروه مدیریت،واحد اصفهان(خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان،ایران رضا ابراهیم زاده استادیار مدیریت دولتی،گروه مدیریت،واحد اصفهان(خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان،ایران Journal Article 2024 11 26 Abstract<br>This study, using Fairclough's critical discourse analysis approach, examines music policies in the government of Tadbir va Omid. The research method is qualitative and based on the analysis of 87 selected texts from laws, regulations, circulars, official speeches, and documents related to the Ministry of Culture and Islamic Guidance in the field of music education and licensing. The results at three levels of description, interpretation, and explanation show that the discourse of moderation, although it entered the field with the slogan of legality, social vitality, and cultural development, in practice led more to "conditional acceptance of music." At the descriptive level, the laws and regulations emphasized administrative order and linguistic legitimization, but through general phrases and meaningful silences, they provided the basis for tasteful interpretation and non-expert approaches. At the interpretative level, music was represented as cultural capital and part of the middle-class lifestyle, but ideological red lines in the areas of gender, style, and stage performance remained intact. At the explanatory level, music education policies were the product of the triple interaction of power, market, and platform: supranational institutions played a decisive role in cultural control, privatization and tuition-based education shifted the main burden of education to families, and digital platforms became the main platform for education after COVID-19. Although the number of music schools and conservatories increased during this period, spatial-class inequality, gender discrimination, and institutional self-censorship deepened. چکیده<br>این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف به بررسی سیاست‌های موسیقی در دولت تدبیر و امید پرداخته است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل ۸۷ متن منتخب از قوانین، آیین‌نامه‌ها، بخش‌نامه‌ها، سخنان رسمی و اسناد مرتبط با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه آموزش و صدور مجوزهای موسیقی بوده است. نتایج در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین نشان می‌دهد که گفتمان اعتدال، اگرچه با شعار قانون‌مداری، نشاط اجتماعی و توسعه فرهنگی وارد عرصه شد، در عمل بیشتر به «پذیرش مشروط موسیقی» منجر گردید. در سطح توصیفی، قوانین و آیین‌نامه‌ها با تأکید بر نظم اداری و مشروعیت‌بخشی زبانی همراه بودند، اما به‌واسطه‌ی عبارت‌های کلی و سکوت‌های معنادار، زمینهٔ تفسیر سلیقه‌ای و برخوردهای غیرکارشناسی را فراهم کردند. در سطح تفسیری، موسیقی به‌عنوان سرمایهٔ فرهنگی و بخشی از سبک زندگی طبقه متوسط بازنمایی شد، اما خطوط قرمز ایدئولوژیک در زمینه جنسیت، سبک و اجرای صحنه‌ای همچنان پابرجا ماند. در سطح تبیینی، سیاست‌های آموزشی موسیقی محصول برهم‌کنش سه‌گانهٔ قدرت، بازار و پلتفرم بود: نهادهای فرا دولتی نقش تعیین‌کننده در کنترل فرهنگی داشتند، خصوصی‌سازی و شهریه محوری بار اصلی آموزش را به خانواده‌ها منتقل کرد و پلتفرم‌های دیجیتال پس از کرونا به بستر اصلی آموزش بدل شدند. هرچند تعداد آموزشگاه‌ها و هنرستان‌های موسیقی در این دوره افزایش یافت https://www.psccijouq.ir/article_232865_24ff5219000218f85f5df2e5658dc652.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 03 21 Historical Geography of Kalat Naderi (with an emphasis on geopolitics) جغرافیای تاریخی کلات نادری )با تاکید بر ژئوپولیتیک) 146 168 242260 10.30510/pscci.2025.495793.1181 FA مینا رحیمی قله زو گروه تاریخ، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران. 0009-0005-4858-277X حسین الهی گروه تاریخ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0001-8037-3701 سعید حسن زاده گروه تاریخ، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران. 0000-0001-9986-0120 Journal Article 2024 12 25 Kalat, a familiar name in northeastern Iran, has had a special role and position throughout its turbulent history. Although this region was not on the route of trade caravans, it has always been of interest to various tribes and groups due to its lush pastures, fertile plains, and pristine and inaccessible natural location. This natural fortress is the result of a complex interaction between humans and the environment, and examining it in the context of historical geography can shed light on its economic, social, and cultural dimensions. Given the breadth of historical geography discussions, this article aims to examine the impact of geographical location and political decision-making on the formation and evolution of Kalat's geographical space, emphasizing the geopolitical aspect of the region. In this regard, by utilizing historical texts and geographical sources from the early and middle Islamic centuries and with the approach of historical analysis, an attempt has been made to explain the different angles of historical and geopolitical developments in Kalat. کلات، نامی آشنا در شمال‌شرق ایران، در طول تاریخ پرفراز و نشیب خود، نقش و جایگاهی ویژه داشته است. اگرچه این منطقه در مسیر کاروان‌های تجاری قرار نداشت، اما به سبب مراتع سرسبز، دشت‌های حاصلخیز و موقعیت طبیعی بکر و صعب‌العبور خود، همواره مورد توجه قبایل و گروه‌های گوناگون قرار گرفته است. این دژ طبیعی، حاصل تعامل پیچیده میان انسان و محیط است و بررسی آن در قالب جغرافیای تاریخی می‌تواند ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن را روشن سازد. با توجه به گستردگی مباحث جغرافیای تاریخی، این مقاله بر آن است تا با تأکید بر جنبه ژئوپولیتیکی منطقه، تأثیر موقعیت جغرافیایی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی را در شکل‌گیری و تحول فضای جغرافیایی کلات مورد بررسی قرار دهد. در این راستا، با بهره‌گیری از متون تاریخی و منابع جغرافیایی سده‌های نخستین و میانه اسلامی و با رویکرد تحلیل تاریخی، تلاش شده است تا زوایای مختلف تحولات جغرافیای تاریخی و ژئوپولیتیکی کلات تبیین گردد. https://www.psccijouq.ir/article_242260_3a3c0975f45eed0910ee47ce827bf1b1.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 17 Analyzing the Performance of Family Planning Programs in the Islamic Republic of Iran in the Years 1988 to 2013 بررسی اثربخشی سیاست‌های تنظیم خانواده در جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های 1367 تا 1391 170 196 242262 10.30510/pscci.2025.550392.1345 FA مریم چاوشی دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0009-0009-5747-6134 محمدرضا یزدانی زازرانی استادیار گروه علوم سیاسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0000-0002-7153-2405 مهناز گودرزی دانشیار گروه روابط بین الملل، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0000-0003-2697-2492 Journal Article 2024 10 01 The population of a country and the transformations that arise from it have significant impacts on the existing conditions in society, including economic, political, social, and cultural aspects. This research aims to evaluate the performance of family planning policies in the Islamic Republic of Iran over the past three decades. The research method employed is qualitative. In this context, approximately 80 printed and digital sources, including articles, theses, books, databases from relevant institutions, newspapers, magazines, and reports related to family planning policies available on the website of the Statistical Center of Iran, were selected using a non-probability sampling method of a purposive nature. Additionally, the technique of note-taking and tabulation was used for data analysis, employing an inductive categorical system (coding). The results of the study indicate that the main category of family planning policies during this period is "a controlling and reducing approach to population growth rates." In fact, the Iranian government has successfully implemented population and family planning policies between the years 1988 and 2012, meaning that within this short time frame, these policies can be considered effective; as there has been alignment between the objectives of these policies, their implementation, and the resulting outcomes. However, the reduction in population growth rates, which was initially perceived as desirable by the government, gradually raised concerns and demographic anxieties among politicians, experts, and specialists. تحولات جمعیتی یک کشور اثرات گسترده‌ای بر جنبه‌های مختلف جامعه، از جمله اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، برجای می‌گذارد. این مطالعه با هدف بررسی عملکرد سیاست‌های تنظیم خانواده در جمهوری اسلامی ایران طی سه دهه اخیر طراحی و اجرا شده است. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش از نوع کیفی بوده و برای جمع‌آوری داده‌ها، حدود 80 منبع چاپی و دیجیتالی، شامل مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها، کتاب‌ها، بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با نهادها و مؤسسات، روزنامه‌ها، مجلات و گزارش‌های درج‌شده در وب‌سایت سازمان آمار ایران، به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. در تجزیه‌وتحلیل اطلاعات نیز تکنیک فیش‌برداری و جدول‌بندی به‌کار گرفته شده و از نظام کدگذاری استقرایی بهره گرفته شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که محور اصلی سیاست‌های تنظیم خانواده در این دوره زمانی بر "رویکرد کنترلی و کاهش نرخ رشد جمعیت" استوار بوده است. دولت ایران طی سال‌های 1367 تا 1391 در اجرای این سیاست‌ها عملکرد موفقیت‌آمیزی داشته؛ به‌طوری که سیاست‌های مذکور با تحقق اهداف تعیین‌شده، اجرای مؤثر و نتایج هماهنگ، قابل‌اعتبار ارزیابی شده‌اند. با این حال، کاهش نرخ رشد جمعیت که در ابتدا دستاورد مثبتی تلقی می‌شد، به‌مرور باعث ایجاد نگرانی‌هایی در میان سیاست‌گذاران، کارشناسان و متخصصان حوزه جمعیتی شد و به دغدغه‌ای جدید تبدیل گردید. https://www.psccijouq.ir/article_242262_c75aa19619fcb09f0215a4c6cf6661e6.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 20 An Analysis of the Potentials and Capacities of Artificial Intelligence in the Policy of Deriving Islamic Rulings تحلیل امکانات و ظرفیت های هوش مصنوعی در سیاست استنباط احکام شرعی 198 218 242261 10.30510/pscci.2025.527216.1291 FA نجمه ضرابیان دانشجوی دکترای گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران 0009-0000-3926-5274 علی محمد برنا استادیار گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران 0009-0001-5133-8613 مرضیه پیله ور دانشیار گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران 0000-0002-4771-8541 Journal Article 2025 05 30 In recent years, artificial intelligence has made significant changes by entering the field of Islamic sciences, especially in inferring religious rulings. The inference process, which has traditionally been based on in-depth research, jurisprudence, and the use of four sources, has now found a new horizon with tools such as machine learning, data mining, expert systems, and big data analysis. These technologies provide the ability to identify patterns, categorize topics, and discover hidden relationships by improving the speed, comprehensiveness, and accuracy of analyzing religious texts and fatwas. On the other hand, AI helps to identify and respond to emerging issues and needs of Muslims more quickly. Despite these capabilities, challenges such as the need to standardize religious resources, ensuring data accuracy, preserving the spirit of ijtihad and the independence of the jurist, and the risk of superficiality or machine interpretation also arise. Religious experts emphasize that the position of the jurist and human interpretation must be preserved and that AI plays the role of a complementary and helpful tool. However, the future of jurisprudence and inference will undoubtedly be influenced by smart technologies and data science and can play an important role in responding to the new challenges of the religious community. هوش مصنوعی طی سال‌های اخیر با ورود به عرصه علوم اسلامی، به ویژه استنباط احکام شرعی، تحولات چشمگیری را رقم زده است. فرآیند استنباط که سنتاً مبتنی بر پژوهش عمیق، اجتهاد فقیه و استفاده از منابع چهارگانه بوده، اکنون با ابزارهایی چون یادگیری ماشین، داده‌کاوی، سیستم‌های خبره و تحلیل کلان‌داده‌ها، افق تازه‌ای یافته است. این فناوری‌ها با ارتقای سرعت، جامعیت و دقت در تحلیل متون دینی و فتاوا، امکان شناسایی الگوها، دسته‌بندی موضوعات و کشف روابط پنهان را فراهم می‌کنند. از سوی دیگر، هوش مصنوعی کمک می‌کند مسائل مستحدثه و نیازهای نوپدید مسلمانان با سرعت بیشتری شناسایی و پاسخ داده شود. با وجود این ظرفیت‌ها، چالش‌هایی چون لزوم استانداردسازی منابع دینی، تضمین صحت داده‌ها، حفظ روح اجتهاد و استقلال فقیه، و خطر سطحی‌نگری یا تفسیر ماشینی نیز مطرح است. کارشناسان دینی تأکید دارند که جایگاه فقیه و تفسیر انسانی باید محفوظ بماند و هوش مصنوعی نقش ابزار تکمیلی و کمک‌کننده را ایفا کند. با این‌حال، آینده فقه و استنباط بی‌تردید متأثر از فناوری‌های هوشمند و علوم داده خواهد بود و می‌تواند نقش مهمی در پاسخ به چالش‌های نوین جامعه دینی داشته باشد. https://www.psccijouq.ir/article_242261_bdb1dab8a3c054fb739041057f9f3796.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 21 Disagreements and conflicts created in official documents and their impact on the policies of the Iranian banking system اختلافات و تعارضات ایجاد شده در اسناد رسمی و تاثیر آن بر سیاستهای نظام بانکی ایران 220 240 242259 10.30510/pscci.2025.514061.1264 FA علیرضا امامقلی نژاد گروه حقوق خصوصی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. 0009-0005-2226-9312 علیرضا حسنی گروه حقوق خصوصی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. 0009-0003-6462-5595 امیر خواجه زاده گروه حقوق خصوصی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. 0009-0009-9285-9886 Journal Article 2025 03 26 The official document is the most important and reliable tool for granting facilities in the banking system. Banks provide their capital to the mortgagor or debtor or recipient of the facility, thinking that they have prepared the official mortgage document to grant facilities, but due to the differences and conflicts created in the official documents, the official mortgage document cannot guarantee the rights of the bank.<br>This research is theoretical and the research method is descriptive-analytical and is based on collecting information in a library manner and by referring to documents, books, articles and the national system of judicial decisions.<br>The possibility of invalidating the official document through a regular document with a court order, the possibility of invalidating the official document through an official document and the lack of conformity of the official document with the actual property are the most important differences and conflicts created in official documents. From the conditions mentioned in the law and judicial practice, damages such as the failure to realize the bank's rights in the event of preparing a mortgage document and the failure to realize the bank's rights in the event of seizure of property are created.<br>Since disputes and conflicts between official documents lead to the violation of the bank's rights in the event of preparing a mortgage document and in the event of seizure of property, Iranian registration and judicial laws and procedures should prioritize the protection of official documents, the invalidity of ordinary documents in comparison with official documents, سند رسمی، مهم‌ترین و قابل‌اعتمادترین ابزار برای اعطای تسهیلات در نظام بانکی است. بانک‌ها به تصور این‌که سند رسمی رهن برای اعطای تسهیلات با راهن یا مدیون یا اخذ کننده تسهیلات تنظیم نموده‌اند، سرمایه خود را در اختیار وی قرار می دهند، ولی به دلیل وجود اختلافات و تعارضات ایجاد شده در اسناد رسمی، سند رسمی رهن، نمی‌تواند حقوق بانک را تضمین نماید. <br>این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی- تحلیلی است و بر مبنای جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و با مراجعه به اسناد، کتب، مقالات و سامانه ملی آرای قضایی صورت گرفته است. <br>امکان ابطال سند رسمی از طریق سند عادی با حکم دادگاه، امکان ابطال سند رسمی از طریق سند رسمی و عدم انطباق سند رسمی با عین مال، مهم‌ترین اختلافات و تعارضات ایجاد شده در اسناد رسمی هستند. از شرایط مذکور در قانون و رویه قضایی، آسیب‌هایی مانند عدم احقاق حقوق بانک در فرض تهیه سند رهنی و عدم احقاق حقوق بانک در فرض توقیف اموال ایجاد می‌شود.<br>از آنجا که اختلافات و تعارضات اسناد رسمی، منجر به تضییع حقوق بانک در فرض تهیه سند رهنی و در فرض توقیف اموال می‌شود، قوانین و رویه ثبتی و قضایی ایران باید حمایت از سند رسمی، بی‌اعتباری سند عادی در مقابل سند رسمی، حمایت از حقوق مرتهن و ایجاد سامانه جامع، یکپارچه و متمرکز بر معاملات اموال غیرمنقول با کمترین هزینه را به‌عنوان اولویت‌ مدنظر قرار دهند. https://www.psccijouq.ir/article_242259_0ff7794c72e0b10414fca60a658ea296.pdf

موسسه فرهنگی هنری انتشارات سرو اندیشه فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران 2821-0220 5 1 2026 04 26 The rulings and effects of exercising the right to commercial management of goods by the maritime transport operator with a comparative study of the policies envisaged in Iranian maritime law and the Rotterdam Convention احکام و آثار اجرای حق اداره تجاری کالا توسط متصدی حمل و نقل دریایی با مطالعه تطبیقی سیاست های پیش بینی شده در حقوق دریایی ایران و کنوانسیون روتردام 242257 10.30510/pscci.2025.546332.1335 FA مسلم ماندگار دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد نجف آباد دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0000-0002-0523-6173 رضا سلطانی استادیار گروه حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0000-0002-0523-6173 مسعود شیرانی استادیار گروه حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0009-0006-3293-0351 Journal Article 2025 09 10 The commercial administration of goods is a system in which the transportation of goods is dominated and managed.In this system, a specific organization or institution is not necessarily considered, and the right to have control over the goods being transported is considered in the process of transporting the goods.During the transportation process, the goods being transported are subject to the control and domination of numerous individuals, including maritime transport operators.Possession of the goods, whether by the shipping agents or the cargo agents, is a manifestation of the creation of rights for the holder, including the commercial administration of the goods.In this article, by examining the Iranian Commercial and Maritime Law and the provisions of the Hague Convention, as an international document based on maritime law, we identify the different forms of the right to commercial management of goods in the maritime transportation cycle. Finally, by adapting it to the provisions of the International Rotterdam Convention, the provisions and effects of implementing this right by the transport operator are presented. اداره تجاری کالا نظامی است که حمل و نقل کالا در آن تحت سلطه و مدیریت قرار می‌گیرد. در این نظام الزاماً سازمان یا نهاد خاصی مد نظر نیست و حق برخورداری از سلطه بر کالای موضوع حمل در پروسه حمل و نقل کالا مورد نظر است. کالای موضوع حمل در پروسه حمل و نقل، تحت سلطه و استیلای اشخاص متعدد قرار می‌گیرد که از جمله این اشخاص متصدیان حمل دریایی می باشد. استیلای بر کالا چه توسط عوامل حمل و چه توسط عوامل محموله، مظهر ایجاد حقوقی برای دارنده است که از جمله آن اداره تجاری کالاست. در این مقاله با بررسی قانون تجارت و قانون دریایی ایران و مقررات کنوانسیون لاهه، بعنوان سند بین-المللی مبنای قانون دریایی، به شناسایی صور مختلف حق اداره تجاری کالا در چرخه حمل و نقل دریایی پرداخته و در نهایت با تطبیق آن با مقررات کنوانسیون بین‌المللی روتردام، احکام و آثار اجرای این حق توسط متصدی حمل و نقل ارایه گردیده است. https://www.psccijouq.ir/article_242257_2787bf3e940cb02eda105bdc94cdde50.pdf